Dlaczego termin koszenia ma znaczenie
Koszenie łąki w nieodpowiednim czasie przynosi efekt odwrotny do zamierzonego. Skoszenie w czerwcu, przed rozsianiem nasion przez byliny, oznacza, że rośliny tracą cały sezon generatywny. Powtórzone kilkakrotnie, eliminuje byliny z łąki skuteczniej niż herbicyd.
Z kolei całkowity brak koszenia prowadzi do sukcesji – trawnik staje się zaroślem, które po kilku latach zdominują gatunki krzewów i drzew. W Polsce bez interwencji człowieka większość terenów otwartych zmierza w kierunku lasu w ciągu 15–25 lat.
Badania prowadzone przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach wskazują, że łąki koszone jeden lub dwa razy w roku wykazują trzykrotnie wyższy wskaźnik bogactwa gatunkowego owadów niż trawniki koszone co tydzień.
Schemat koszenia raz w roku
Koszenie jednokrotne to rozwiązanie najkorzystniejsze dla owadów i bylin. Zalecany termin to koniec lipca lub sierpień – po tym, jak większość roślin zakończyła kwitnienie i rozsiała nasiona.
Zalety
- Minimalna ingerencja w cykl życiowy owadów i roślin.
- Niska pracochłonność.
- Łąka ma czas na pełne wykształcenie nasion, co wzmacnia populację bylin.
Ograniczenia
- Po skoszeniu łąka wygląda przez kilka tygodni nieprzyjemnie – niska, brązowa stubble.
- Na glebach zasobnych w azot może dochodzić do nadmiernego wzrostu traw w pierwszej połowie sezonu.
Schemat koszenia dwa razy w roku
Dwukrotne koszenie stosuje się najczęściej na glebach żyźniejszych, gdzie trawy bez interwencji dominują nad kwiatami. Pierwsze koszenie wykonuje się w maju (przed kwitnieniem większości gatunków), drugie – w sierpniu lub wrześniu.
| Termin | Cel | Wysokość cięcia |
|---|---|---|
| Maj (koniec) | Ograniczenie wzrostu traw, stymulacja krzewienia kwiatów | 10–15 cm |
| Sierpień–wrzesień | Główne koszenie po rozsiewie nasion | 7–10 cm |
Nigdy nie kos w czerwcu. To szczytowy okres kwitnienia większości bylin łąkowych i kluczowy czas aktywności pszczół, trzmieli i motyli.
Wysokość cięcia
Minimalna wysokość koszenia łąki kwiatowej to 7 cm. Niższe cięcie uszkadza szyjki korzeniowe bylin i powoduje stres fizjologiczny, który może wyeliminować słabsze rośliny. Wyższe cięcie (10–15 cm) jest preferowane, szczególnie przy pierwszym koszeniu w sezonie.
W praktyce kosiarki bijakowe lub kosiarki rotacyjne z regulowaną wysokością roboczą sprawdzają się lepiej niż kosiarki cylindryczne, które tną zbyt nisko i uszkadzają nierówności terenu charakterystyczne dla łąk naturalistycznych.
Postępowanie z pokosem
Po skoszeniu pokosu nie należy pozostawiać na łące dłużej niż 2–3 dni. Zalegający materiał roślinny:
- Zagłusza nowe wschody siewek.
- Wzbogaca glebę w azot – efekt odwrotny do pożądanego przy łące kwiatowej.
- Stwarza warunki dla patogenów grzybowych.
Zebrany pokos można kompostować, używać jako mulcz pod drzewa owocowe lub przekazywać do biogazowni. W rolnictwie ekologicznym stanowi wartościową paszę zieloną.
Sprzęt do koszenia łąki
Na małych powierzchniach (do 300 m²) wystarczy kosa mechaniczna lub kosiarka bijakowa z koszem zbierającym. Na większych areałach warto rozważyć wypożyczenie kosiarki wysięgnikowej lub umowę z lokalnym rolnikiem posiadającym odpowiedni sprzęt.
Kosa ręczna jest najbardziej przyjazna dla drobnej fauny glebowej – nie ubija gleby i nie nagrzewa się. Wymaga jednak regularnego ostrzenia i wprawy ze strony użytkownika.
Powiązane informacje
Harmonogram koszenia zależy w dużej mierze od składu gatunkowego łąki. Szczegóły dotyczące doboru gatunków do klimatu polskiego znajdziesz w artykule Mieszanki nasienne na łąkę kwiatową. Jeśli łąka jest dopiero planowana, warto najpierw zapoznać się z zagadnieniami przygotowania podłoża.